Nước thải y tế là gì? Thành phần và phương pháp xử lý

Nước thải y tế là một loại nước thải có nhiều thành phần độc hại dễ gây bệnh cũng như ảnh hưởng đến môi trường sống. Do đó, bài viết này, Môi trường Envico sẽ giới thiệu đến các bạn sơ lượt về loại nước thải này và các phương pháp xử lý hiện nay.

TÓM TẮT

Nước thải y tế là gì?

Nước thải y tế là lượng nước bị loại bỏ sau khi phục vụ cho các công tác chuyên môn tại bệnh viện, phòng khám hay cơ sở y tế. Theo quy định pháp luật, nếu dòng nước thải sinh hoạt nội bộ được xả chung vào cùng một hệ thống đường ống với nước thải chuyên môn, thì toàn bộ hỗn hợp này đều bị ràng buộc và phải được quản lý theo tiêu chuẩn khắt khe của nước thải y tế.

Nguồn phát sinh nước thải y tế chủ yếu đến từ hai khu vực cốt lõi: luồng nước từ hoạt động nghiệp vụ y khoa (khám chữa bệnh, xét nghiệm, phẫu thuật, y học hạt nhân); và luồng nước phục vụ sinh hoạt hàng ngày từ nhà vệ sinh, nhà ăn, khu giặt giũ của cả nhân viên y tế lẫn bệnh nhân

nuoc thai y te la gi

Hình 1 : Nước thải y tế là gì?

Nước thải y tế chứa những thành phần và tính chất đặc trưng nào?

Trong nước thải y tế có chứa những chất gì?

Trong nước thải y tế có chứa vô số các tạp chất vô cơ, hữu cơ lơ lửng, dư lượng thuốc kháng sinh, kim loại nặng, hóa chất tồn dư, các hợp chất dinh dưỡng (Nitơ, Phốt pho) và đặc biệt là hệ vi sinh vật mang mầm bệnh truyền nhiễm.

Tính chất ô nhiễm đặc trưng của dòng thải này là gì?

Tính chất ô nhiễm đặc trưng của dòng thải này là rủi ro lây truyền dịch bệnh cực kỳ cao do sự tồn tại của các chủng vi khuẩn nguy hiểm (như phẩy khuẩn tả, Salmonella, Shigella, Coliform). Cùng với đó, nồng độ chất hữu cơ (BOD, COD) trong nước thải cũng rất lớn, bắt buộc phải trải qua các quy trình làm sạch và khử trùng triệt để trước khi đổ ra môi trường xung quanh.

Để đánh giá chất lượng nước xả thải có đạt chuẩn hay không, dưới đây là bảng giới hạn các thông số bắt buộc (Mã ngành Q 861) căn cứ theo Quy chuẩn mới QCVN 40:2025/BTNMT (Áp dụng cho Cột B, lưu lượng xả $\leq 2.000 m^{3} / ngà y$ ):

Các thông số ô nhiễm cốt lõi	Đơn vị đo	Mức trần cho phép (Cột B)
Chỉ số pH	–	6,0 – 9,0
Nhiệt độ	°C	$\leq 40$
Nhu cầu ôxy sinh hóa (BOD5 ở 20°C)	mg/L	$\leq 60$
Nhu cầu ôxy hóa học (COD)	mg/L	$\leq 90$ (hoặc chọn đo TOC $\leq 50$ )
Tổng lượng chất rắn lơ lửng (TSS)	mg/L	$\leq 80$
Amoni (tính theo N-NH4+)	mg/L	$\leq 10$
Tổng hàm lượng Nitơ (T-N)	mg/L	$\leq 40$
Tổng hàm lượng Phốt pho (T-P)	mg/L	$\leq 2, 5$ (nếu xả ra hồ) hoặc $\leq 6, 0$ (nếu xả ra sông)
Mỡ động, thực vật	mg/L	$\leq 30$
Chất hoạt động bề mặt anion	mg/L	$\leq 5, 0$
Mật độ vi khuẩn Coliform	MPN hoặc CFU/100 mL	$\leq 5.000$
Lượng Clo dư (chỉ đo nếu dùng hóa chất Clo)	mg/L	$\leq 2, 0$

Thanh phan nuoc thai y te

Hình 2 : Thành phần của nước thải y tế

(Lưu ý pháp lý: Cũng theo QCVN 40:2025/BTNMT, trường hợp cơ sở dùng hóa chất khử trùng gốc Clo, bắt buộc phải đo thêm chỉ tiêu Cloroform.)

Nước thải y tế có thực sự nguy hiểm không?

Môi trường sống chịu tác động ra sao nếu xả thải bừa bãi?

Môi trường sống sẽ bị đe dọa nghiêm trọng nếu xả thải bừa bãi, các độc chất và dư lượng thuốc kháng sinh sẽ ngấm vào đất, phá hủy hệ sinh thái thủy sinh, gây phú dưỡng hóa nguồn nước mặt và nguy hiểm nhất là kích thích các chủng vi khuẩn ngoài tự nhiên tiến hóa thành những siêu vi khuẩn kháng thuốc.

Sức khỏe con người đối mặt với những rủi ro lây nhiễm nào?

Sức khỏe con người sẽ đối mặt rủi ro lây nhiễm các chứng bệnh lây lan qua đường ruột và đường tiếp xúc như: bệnh tả, kiết lỵ, thương hàn, viêm gan A hoặc tiêu chảy nếu cộng đồng không may sinh hoạt và sử dụng nguồn nước đã bị phơi nhiễm mầm bệnh từ cơ sở y tế.

Các phương pháp xử lý nước thải y tế phổ biến

Hiện nay, có một số phương pháp xử lý nước thải y tế được nhiều cơ sở, phòng khám áp dụng. Tùy thuộc vào mức độ ô nhiễm để lựa chọn hệ thống phù hợp.

Xử lý hóa học

Phương pháp này sử dụng các loại hóa chất có tính oxy hóa mạnh (như Clo, Javen, Canxi hypoclorit hoặc Ozone) để hòa trộn vào nước thải. Các hóa chất này sẽ phá hủy màng tế bào của vi khuẩn, virus và oxy hóa các hợp chất hữu cơ phức tạp, giúp tiêu diệt mầm bệnh hiệu quả.

Xử lý bằng tia UV

Đây là kỹ thuật sử dụng bức xạ tia cực tím (thường là tia UV-C với bước sóng khoảng 254 nm) chiếu trực tiếp vào dòng nước thải. Tia UV sẽ phá hủy cấu trúc DNA và RNA của các loại vi khuẩn, virus, khiến chúng mất khả năng sinh sản và lây bệnh mà không cần dùng hóa chất, đảm bảo an toàn, không tạo ra sản phẩm phụ độc hại

xu ly nuoc thai y te bang tia uv 1

Hình 3 : Khử trùng nước thải bằng tia UV mang lại hiệu quả cao

Xử lý bằng màng

Điển hình là công nghệ màng lọc sinh học MBR (Membrane Bioreactor) sử dụng các màng lọc vật lý có kích thước lỗ siêu nhỏ (từ 0,01 đến 0,4 µm). Lớp màng này đóng vai trò như một rào cản vật lý giữ lại hoàn toàn các chất rắn lơ lửng, bùn hoạt tính và gần như toàn bộ vi sinh vật gây bệnh, mang lại nguồn nước đầu ra đạt độ tinh khiết cực cao và có thể tái sử dụng an toàn.

Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thêm : Các phương pháp xử lý nước thải bệnh viện hiệu quả hiện nay

Một quy trình xử lý nước thải y tế chuẩn diễn ra như thế nào?

Sơ đồ công nghệ tổng quát bao gồm những bước nào?

Sơ đồ công nghệ tổng quát kết hợp phương pháp sinh học AAO và màng MBR bao gồm trình tự: Hố thu gom có lưới lọc rác $\to$ Bể điều hòa $\to$ Cụm xử lý sinh học (Kỵ khí $\to$ Thiếu khí $\to$ Hiếu khí) đặt chìm màng MBR $\to$ Bể khử trùng $\to$ Điểm xả thải an toàn.

Hình 3: Quy trình xử lý nước thải y tế

Vai trò của từng công đoạn chức năng trong hệ thống là gì?

Vai trò của từng công đoạn chức năng là:

Hố thu gom & Lọc rác: Vớt các loại rác thải thô kích thước lớn để bảo vệ sự an toàn cho các thiết bị máy bơm phía sau.
Bể điều hòa: Trộn đều nồng độ ô nhiễm và giữ cho lưu lượng nước chảy luôn ổn định, giúp hệ vi sinh vật phía sau không bị quá tải hay “sốc” đột ngột.
Cụm sinh học AAO: Đây là khu vực trung tâm, nơi các chủng vi sinh vật kỵ khí, thiếu khí và hiếu khí phối hợp nhịp nhàng để ăn hết chất hữu cơ (BOD, COD) và chuyển hóa Amoni, Nitơ, Phốt pho.
Bể màng MBR: Ngăn cách hoàn toàn lớp bùn lơ lửng, chỉ cho phép phần nước đã được làm sạch đi xuyên qua màng.
Bể khử trùng: “Bồi” thêm một bước sử dụng hóa chất hoặc tia UV nhằm diệt tận gốc những mầm bệnh cứng đầu nhất còn sót lại trước khi dòng nước hòa vào tự nhiên.

Các câu hỏi thường gặp về quản lý và xử lý nước thải y tế

Nước thải y tế sau xử lý hiện nay bắt buộc phải tuân thủ theo quy định pháp luật nào?

Nước thải y tế sau xử lý hiện nay bắt buộc phải tuân thủ theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp QCVN 40:2025/BTNMT. Bộ quy chuẩn mới này sẽ chính thức khép lại kỷ nguyên của QCVN 28:2010/BTNMT từ ngày 01/09/2025 đối với toàn bộ các dự án đầu tư mới. Với những cơ sở y tế đã có giấy phép và đang vận hành từ trước, pháp luật ban hành lộ trình cho phép tiếp tục áp dụng quy chuẩn cũ để nâng cấp hệ thống chậm nhất là đến ngày 31/12/2031.

Trạm y tế hoặc phòng khám quy mô nhỏ nên ứng dụng công nghệ nào để đạt chuẩn khắt khe mới mà vẫn tối ưu chi phí?

Trạm y tế hoặc phòng khám quy mô nhỏ nên ứng dụng các hệ thống xử lý đúc sẵn dạng nguyên khối (hợp khối) tích hợp màng lọc MBR hoặc công nghệ MBBR. Giải pháp này chiếm diện tích cực kỳ khiêm tốn, không yêu cầu xây dựng các bể xi măng cố định phức tạp, vận hành mang tính tự động hóa cao và cung cấp năng lực lọc sạch tuyệt vời, đáp ứng dễ dàng mọi mức giới hạn xả thải khắt khe nhất.

Tại sao không dùng hóa chất để diệt khuẩn ngay từ đầu mà phải đi qua hệ thống xử lý sinh học trước?

Không dùng hóa chất để diệt khuẩn ngay từ đầu vì dòng nước thải thô chứa đầy rẫy các tạp chất hữu cơ lơ lửng và bùn cặn. Nếu châm hóa chất (Ozone, Clo) ngay lúc này, chính các hạt cặn bẩn và chất hữu cơ sẽ phản ứng và làm triệt tiêu phần lớn tác dụng diệt khuẩn của hóa chất. Điều này khiến mầm bệnh vẫn sống sót mà hóa chất lại bị lãng phí, thậm chí tạo ra các sản phẩm phụ có độc tính. Đó là lý do bắt buộc phải nhờ cậy hệ vi sinh vật dọn dẹp sạch sẽ phần hữu cơ trước, để công đoạn khử trùng ở điểm xả cuối cùng có thể tập trung 100% sức mạnh tiêu diệt mầm bệnh.

Dịch vụ lắp đặt hệ thống xử lý nước thải chuyên nghiệp, uy tín

Công ty môi trường Envico là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ xử lý nước thải từ các cơ sở y tế chất lượng cao, uy tín nhất thị trường. Với nhiều năm kinh nghiệm trong ngành, chúng tôi cam kết đem đến giải pháp xử lý hiệu quả và tối ưu chi phí. Hiện nay, chúng tôi áp dụng các công nghệ xử lý tiên tiến như lọc sinh học, xử lý hóa học cùng các thiết bị hiện đại để đảm bảo chất lượng nước thải đầu ra được xử lý tối ưu.

Chúng tôi hiểu rõ tầm quan trọng của việc xử lý nước thải đối với mọi cơ sở phòng khám. Vì thế, Môi trường Envico cam kết tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường và sức khỏe công cộng trong thi công, lắp đặt. Chất lượng dịch vụ của chúng tôi không chỉ đảm bảo nước thải được xử lý sạch, an toàn mà còn giúp khách hàng tiết kiệm chi phí vận hành và duy trì.

Nếu bạn đang tìm kiếm một đối tác tin cậy để tư vấn, lắp đặt và thi công hệ thống xử lý nước thải, hãy liên hệ với Môi trường Envico ngay để được tư vấn. Chúng tôi sẵn sàng tiếp nhận nhu cầu của quý khách hàng để cùng chung tay vì sứ mệnh bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHỆ MÔI TRƯỜNG ENVICO

Địa chỉ : Lầu 3, Indochina Tower, 4 Nguyễn Đình Chiểu, P. ĐaKao, Quận 1, Tp. HCM

Hotline: 0909 794 445 (Mr.Huy)

Điện thoại : (028) 66 797 205

E-mail : admin@envico.vn

Website : Congnghemoitruong.net

Fanpage : Công ty Công Nghệ Môi Trường – Envico

Tin tức, Tin tức chuyên nghành