Hotline: 
Email: 
Song chắn rác là thiết bị lọc cơ học sơ bộ không thể thiếu trong bất kỳ hệ thống xử lý nước thải nào. Bài viết sẽ phân tích rõ khái niệm, cấu tạo, phân loại và vai trò bảo vệ cốt lõi của chúng. Hãy cùng Envico tìm hiểu chi tiết ở bài viết sau đây:
Song chắn rác là gì?
Song chắn rác (hay còn gọi là lưới chắn rác) là một thiết bị lọc cơ học sơ bộ được cấu tạo từ các thanh kim loại hoặc tấm lưới, lắp đặt ngay tại các miệng thu nước, mương dẫn hoặc trước các trạm bơm của hệ thống xử lý nước thải. Đây là bộ phận tiếp xúc đầu tiên với nguồn nước thải đầu vào, làm nhiệm vụ gạt bỏ và giữ lại các loại rác thải, dị vật, lá cây hay vật thể rắn không cho chúng trôi theo dòng nước đi sâu vào bên trong. Việc lắp đặt thiết bị này giúp hệ thống đường ống ngầm luôn thông thoáng, ngăn chặn tình trạng ách tắc lưu thông nước. Bên cạnh đó, nó còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ an toàn cho các máy bơm và toàn bộ máy móc cơ khí phía sau, đồng thời giúp ổn định chất lượng nước ban đầu để các công đoạn xử lý sinh học và hóa lý tiếp theo diễn ra thuận lợi, đạt hiệu suất cao hơn.
Hình 1 : Song chắn rác là gì?
Cấu tạo của song chắn rác gồm những bộ phận nào?
Về mặt kết cấu kỹ thuật, một thiết bị song chắn rác tiêu chuẩn được cấu thành từ các bộ phận chuyên biệt sau:
- Khung đỡ (khung bao): Là bộ phận chịu lực chính được chế tạo từ gang đúc, thép hình hoặc vật liệu composite, thường được thiết kế để lắp đặt vừa vặn, ép sát cố định vào thành mương dẫn hoặc hố ga.
- Các thanh chắn rác: Được đặt song song với nhau tạo thành các khe hở có kích thước cố định, làm nhiệm vụ trực tiếp chặn và giữ rác lại khi dòng nước chảy qua.
- Động cơ và hệ thống điều khiển (dành cho loại cơ giới): Cung cấp năng lượng điện (thường từ 0.3 – 5kW) để kéo tải khối lượng rác nặng và duy trì việc dọn rác diễn ra liên tục theo chu trình.
- Lược cào và máng chứa (dành cho loại cơ giới): Lược cào đóng vai trò như một bàn tay cơ khí vớt rác tự động ra khỏi dòng nước, sau đó đổ tập trung vào máng chứa có thể tích lớn để chờ công nhân đem đi xử lý.
Song chắn rác được phân loại như thế nào?
Thiết bị này được phân loại dựa trên hai tiêu chí kỹ thuật cơ bản: kích thước khe hở giữa các thanh chắn để phân định loại thô hay loại tinh, và phương thức vận hành thu gom rác để chia thành loại làm sạch thủ công hay loại cơ giới tự động.
Hình 2 : Một số loại song chắn rác
Song chắn rác thô là gì?
Song chắn rác thô là thiết bị lọc rác bước một, được thiết kế với khoảng cách giữa các thanh chắn khá rộng, dao động từ 30mm đến 200mm (thông dụng nhất là từ 60mm đến 100mm). Mục đích chính của loại thiết bị này là giữ lại các loại rác thải có kích thước vĩ mô, cồng kềnh như cành cây lớn, bao tải, thùng gỗ, lốp xe hay xác động vật. Vì phải chịu áp lực va đập mạnh từ các dòng chảy mang vật thể lớn, song chắn thô thường được chế tạo từ các vật liệu có độ cứng và độ bền cơ học cực cao như gang cầu hoặc thép mạ kẽm. Nó thường được lắp đặt ở ngay cửa thu nước đầu vào hoặc trước các trạm bơm lớn để bảo vệ cụm máy bơm không bị gãy hỏng đột ngột do vật cứng lọt vào.
Song chắn rác tinh là gì?
Song chắn rác tinh hoạt động như một màng lọc bảo vệ bậc hai, tiếp nhận dòng nước đã qua xử lý thô để tiếp tục làm sạch sâu hơn. Thiết bị này có khoảng cách giữa các thanh chắn rất nhỏ, chỉ từ 0,5mm đến 25mm. Với khe hở hẹp, song chắn tinh có khả năng giữ lại triệt để các loại rác thải lơ lửng và các mảnh vụn nhỏ mà lưới thô bỏ sót, chẳng hạn như tóc, xơ vải, vỏ hạt thực phẩm, mẩu nhựa nhỏ. Việc loại bỏ các tạp chất nhỏ này cực kỳ quan trọng để bảo vệ các hệ thống xử lý sinh học phức tạp phía sau, đặc biệt là ngăn ngừa tình trạng rác quấn làm đứt gãy sợi màng lọc công nghệ cao MBR. Vật liệu chế tạo song chắn tinh chủ yếu là thép không gỉ (inox 304/316) nhằm chống ăn mòn hóa học và đảm bảo độ chính xác tuyệt đối của các khe lọc.
Song chắn rác thủ công và tự động khác nhau như thế nào?
Tiêu chí so sánh | Song chắn rác thủ công | Song chắn rác tự động (cơ giới) |
|---|---|---|
Đặc điểm & Phương thức dọn rác | Là loại lắp đặt cố định, đòi hỏi công nhân môi trường phải dùng tay cào trực tiếp để vớt rác định kỳ. | Là một tổ hợp máy móc sử dụng động cơ, dây xích quay hoặc bàn trượt để cào vớt rác liên tục 24/7 mà không cần sức người. |
Ưu điểm | Cấu tạo đơn giản, chi phí đầu tư vô cùng rẻ, không tiêu tốn điện năng. | Giải quyết triệt để khối lượng rác khổng lồ, duy trì dòng chảy luôn thông suốt. |
Nhược điểm | Tiềm ẩn rủi ro ách tắc nếu không dọn kịp thời và gây vất vả, độc hại cho sức khỏe người lao động. | Chi phí đầu tư và chi phí bảo trì cao hơn rất nhiều. |
Quy mô ứng dụng | Chỉ thích hợp cho các trạm xử lý nhỏ có lưu lượng dưới 100m3/ ngày. | Cực kỳ phù hợp cho các nhà máy xử lý nước thải công nghiệp hoặc các trạm thoát nước đô thị lớn. |
Tác dụng của song chắn rác trong hệ thống xử lý nước thải là gì?
Tác dụng cốt lõi của thiết bị này là loại bỏ lượng chất bẩn thô, vật thể rắn ngay từ đầu dây chuyền xử lý, giúp duy trì dòng chảy luôn thông suốt và bảo đảm sự an toàn, liên tục cho toàn bộ hệ thống ở các giai đoạn sau.
Hình 3 : Tác dụng của song chắn rác trong hệ thống xử lý nước thải
Vì sao cần lắp đặt song chắn rác trong hệ thống xử lý nước thải?
Việc lắp đặt song chắn rác là một điều tất yếu và vô cùng cần thiết, không thể thiếu trong bất kỳ hệ thống xử lý nước thải nào. Thiết bị này đóng vai trò như một giải pháp phòng ngừa rủi ro chủ động, chặn đứng các nguy cơ tắc nghẽn đường ống và hỏng máy móc ngay từ đầu. Nhờ đó, nó giúp bảo vệ an toàn cho toàn bộ dây chuyền công nghệ phía sau, tránh để hệ thống bị trục trặc do các dị vật thô xâm nhập, tạo điều kiện cho các công đoạn xử lý tiếp theo diễn ra dễ dàng và hiệu quả hơn.
Song chắn rác giúp loại bỏ những loại rác thải nào?
Tùy thuộc vào thiết kế khe hở thô hay tinh, thiết bị sẽ giữ lại triệt để nhiều dải kích thước rác khác nhau. Nó loại bỏ hoàn toàn các loại rác rắn lớn, khó phân hủy như lốp xe, thùng gỗ, cành cây, xác động vật và bao nilon. Đồng thời, các lớp lọc tinh sẽ bắt giữ hiệu quả các tạp chất nhỏ lơ lửng như vụn giấy, vảy cá, vỏ hạt thực phẩm và đặc biệt là tóc hay sợi vải.
Song chắn rác giúp bảo vệ thiết bị xử lý nước thải ra sao?
Thông qua việc chặn đứng các dị vật ngay từ đầu nguồn, song chắn rác giúp ngăn các vật thể cứng như gạch, đá hoặc khối kim loại lọt vào làm mẻ hay gãy nát cánh quạt của máy bơm chìm. Thêm vào đó, thiết bị này còn loại bỏ hoàn toàn nguy cơ các loại rác mềm (như túi nilon, giẻ lau) quấn chặt vào trục máy bơm, giúp động cơ không bị kẹt cứng hay làm việc quá sức, từ đó tránh được sự cố chập cháy cuộn dây đồng bên trong.
Song chắn rác ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả xử lý nước thải?
- Kiểm soát ô nhiễm từ đầu nguồn: Việc giữ lại rác thải thô giúp cắt giảm trực tiếp từ 10% đến 40% chỉ số ô nhiễm hóa học (COD) có trong dòng nước thải ngay từ công đoạn đầu tiên.
- Tối ưu hóa quá trình sinh học: Bằng cách loại bỏ các rác thải có kích thước cản trở, nó giúp quá trình sục khí và khuếch tán oxy vào nước diễn ra thuận lợi, tạo điều kiện cho các vi sinh vật trong bể hiếu khí (Aerotank) hoạt động trơn tru và đạt hiệu suất cao nhất.
- Bảo vệ màng lọc công nghệ cao: Ngăn chặn triệt để sợi tóc, xơ vải lọt vào hệ thống, giúp các màng lọc sinh học MBR không bị rác quấn thành búi gây tắc nghẽn bề mặt lọc hoặc đứt gãy sợi màng.
Điều gì xảy ra nếu hệ thống xử lý nước thải không có song chắn rác?
Nếu bỏ qua công đoạn lọc rác cơ bản này, toàn bộ hệ thống sẽ đối mặt với các thảm họa kỹ thuật và môi trường nghiêm trọng:
- Tê liệt dòng chảy: Các loại rác thải sẽ nhanh chóng bít kín toàn bộ hệ thống đường ống ngầm, cửa van và mương dẫn, gây cản trở quá trình lưu thông nước và dẫn đến tình trạng ngập lụt, ứ đọng diện rộng.
- Sốc tải sinh học: Rác thải hữu cơ thô chưa được lọc khi tiến thẳng vào bể lắng sẽ phân hủy mất kiểm soát, sinh ra mùi hôi thối nồng nặc và làm thay đổi đột ngột nồng độ các chất ô nhiễm, phá vỡ môi trường sống của cụm vi sinh vật xử lý.
- Phá hủy máy móc và tốn kém tài chính: Cánh quạt máy bơm, máy sục khí sẽ bị ma sát làm gãy vỡ hoặc cháy nổ do kẹt rác, buộc nhà máy vận hành phải chi trả hàng chục đến hàng trăm triệu đồng cho mỗi lần nạo vét cống ngầm và thay mới thiết bị hư hỏng.
Kết luận
Song chắn rác là một thiết bị quan trọng trong hệ thống xử lý nước thải, giúp loại bỏ các tạp chất rắn và bảo vệ các thành phần khác của hệ thống. Có nhiều loại song chắn rác khác nhau với các đặc điểm và ứng dụng phù hợp. Việc vệ sinh chúng định kỳ là rất quan trọng để duy trì hiệu quả hoạt động và đảm bảo hiệu quả xử lý nước thải. Bằng cách sử dụng song chắn một cách hiệu quả, các nhà máy xử lý nước thải có thể bảo vệ thiết bị của mình, cải thiện chất lượng nước thải đầu ra và góp phần bảo vệ môi trường.
Khách hàng cần xây dựng hệ thống xử lý nước thải hãy liên hệ ngay với Công ty môi trường Envico. Chúng tôi sẽ tư vấn miễn phí và lên phương án xây dựng phù hợp nhất.
