Công văn 4028/MT-CLMT năm 2026: Hướng dẫn thực hiện quan trắc môi trường và những điều doanh nghiệp cần biết

Tác giả: Phòng Marketing  |  Đăng ngày 22/10/2026  |  Cập nhật ngày 22/10/2026

Công văn 4028/MT-CLMT ngày 19/10/2026 của Cục Môi trường hướng dẫn chủ dự án, cơ sở cách xử lý khó khăn khi một số tổ chức quan trắc môi trường tạm dừng hoặc gián đoạn hoạt động. Điểm cốt lõi: chủ cơ sở vẫn phải quan trắc định kỳ theo giấy phép môi trường; pháp luật không quy định việc gia hạn, hoãn hay chuyển nghĩa vụ quan trắc sang kỳ sau.

Bài viết nói về quan trắc nước thải, bụi, khí thải của dự án, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ theo giấy phép môi trường, không phải quan trắc môi trường lao động. Nội dung được tổng hợp từ toàn văn công văn và đối chiếu với các văn bản mà công văn dẫn chiếu, để doanh nghiệp biết cần làm gì trong từng tình huống.

Công văn 4028/MT-CLMT là gì và giải quyết vấn đề gì?

Công văn số 4028/MT-CLMT do Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) ban hành ngày 19/10/2026, gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố. Theo phần mở đầu, Bộ nhận được phản ánh của một số địa phương và chủ dự án, cơ sở về khó khăn trong quan trắc môi trường do một số tổ chức cung cấp dịch vụ thông báo tạm dừng hoặc gián đoạn hoạt động, nên Cục Môi trường đưa ra hướng dẫn trên cơ sở quy định pháp luật hiện hành.

Vì được gửi cho Sở, công văn là chỉ dẫn để địa phương hướng dẫn doanh nghiệp trên địa bàn, không phải một quy định mới. Nghĩa vụ quan trắc của doanh nghiệp vẫn xuất phát từ pháp luật và giấy phép môi trường.

Đối chiếu nội dung với văn bản gốc tại: Toàn văn Công văn 4028/MT-CLMT trên Thư viện Pháp luật.

Công văn gồm 6 nội dung chính:

Vì sao nhiều tổ chức quan trắc môi trường tạm dừng hoạt động?

Công văn chỉ nêu việc một số tổ chức quan trắc thông báo tạm dừng hoặc gián đoạn hoạt động, không nêu nguyên nhân. Theo thông tin báo chí, tình trạng này diễn ra trong bối cảnh các cơ quan pháp luật mở rộng điều tra, khởi tố nhiều vụ án liên quan đến hành vi can thiệp, chỉnh sửa, làm sai lệch số liệu quan trắc môi trường trên phạm vi toàn quốc. Một số mốc đã được công bố:

• Cuối tháng 3/2026: Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố 74 bị can về nhiều tội danh; cơ quan điều tra làm rõ 168/306 trạm được kiểm tra có sự can thiệp, chỉnh sửa dữ liệu (khoảng 54,9%), theo thông tin Bộ Công an đăng trên VTC News.
• Đầu tháng 10/2026: Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố 3 vụ án, 28 bị can tại 10 phòng thí nghiệm liên quan sai phạm trong hoạt động quan trắc, theo Diễn đàn Doanh nghiệp.
• Ngày 10/10/2026: Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM khởi tố 5 vụ án, bắt tạm giam 21 bị can liên quan hành vi làm sai lệch kết quả quan trắc, phân tích môi trường và mua bán trái phép hóa đơn, theo VietnamPlus.

Điều này có ý nghĩa gì với doanh nghiệp?

Nhu cầu dồn vào các tổ chức còn hoạt động. Công văn nêu rõ mục tiêu hạn chế tình trạng quá tải cục bộ, nên doanh nghiệp cần lập kế hoạch và bố trí thời điểm quan trắc sớm hơn thường lệ.

Chọn đơn vị minh bạch. Kiểm tra tổ chức có trong danh sách, đúng phạm vi thông số, phiếu kết quả đầy đủ thông tin. Không thỏa thuận hay đề nghị chỉnh sửa số liệu: Công an TP.HCM khuyến cáo không can thiệp, làm sai lệch số liệu vì lợi ích kinh tế hoặc theo yêu cầu của khách hàng.

Doanh nghiệp có được hoãn quan trắc môi trường định kỳ không?

Không. Theo công văn, Điều 97 và Điều 98 Nghị định 08/2022/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 05/2025/NĐ-CP và Nghị định 48/2026/NĐ-CP) quy định chủ dự án, cơ sở có trách nhiệm quan trắc nước thải, bụi, khí thải định kỳ theo thông số, tần suất trong giấy phép môi trường. Pháp luật hiện hành không quy định việc gia hạn, hoãn hoặc chuyển nghĩa vụ quan trắc định kỳ sang kỳ kế tiếp.

Nói cách khác, việc đơn vị quan trắc quen thuộc tạm dừng hoạt động không làm mất nghĩa vụ của chủ cơ sở. Chủ cơ sở vẫn phải quan trắc đúng thông số và tần suất, đồng thời chủ động chọn một tổ chức khác đáp ứng điều kiện để thực hiện.

Danh sách đơn vị đủ điều kiện quan trắc môi trường xem ở đâu?

Theo công văn, tính đến thời điểm ban hành có 192 tổ chức đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường. Bên cạnh đó là danh sách các tổ chức tự công bố năng lực theo Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 của Chính phủ.

Cụ thể, Nghị quyết này quy định không thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường. Tổ chức tự công bố năng lực, phạm vi hoạt động khi đáp ứng điều kiện và gửi văn bản thông báo đến Bộ trước khi thực hiện dịch vụ. Các tổ chức đang có Giấy chứng nhận còn hiệu lực tiếp tục sử dụng theo quy định chuyển tiếp.

Lưu ý về thời hạn: Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP có hiệu lực từ ngày 18/5/2026 đến hết ngày 28/02/2027 (có một số trường hợp ngoại lệ theo chính Nghị quyết). Doanh nghiệp nên theo dõi các văn bản thay thế hoặc hướng dẫn mới của cơ quan quản lý.

Danh sách được đăng tải trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ và trang thông tin điện tử của Cục Môi trường (danh mục tổ chức đủ điều kiện được lập, đăng tải và cập nhật theo khoản 10 Điều 50 Thông tư 02/2022/TT-BTNMT). Khi chọn đơn vị, hãy kiểm tra hai điều:

• Tổ chức có nằm trong danh sách (có giấy chứng nhận hoặc đã tự công bố) hay không.
• Phạm vi hoạt động có bao gồm đúng thông số cần quan trắc hay không.

Không tìm được đơn vị quan trắc môi trường thì phải làm sao?

Đây là tình huống nhiều doanh nghiệp đang gặp nhất. Công văn hướng dẫn hai việc song song: lưu giữ hồ sơ chứng minh và duy trì quản lý nội bộ trong thời gian chờ.

Hồ sơ cần lưu giữ

Trường hợp không thể tìm được tổ chức cung cấp dịch vụ quan trắc, Sở sẽ hướng dẫn chủ cơ sở lưu giữ đầy đủ:

• Hồ sơ, tài liệu về quá trình tìm kiếm, liên hệ tổ chức quan trắc.
• Hợp đồng ký kết với tổ chức quan trắc (nếu có).
• Tài liệu thể hiện nguyên nhân không thực hiện được hoạt động quan trắc.

Các hồ sơ này dùng để cung cấp cho cơ quan có thẩm quyền khi được yêu cầu. Việc xem xét yếu tố bất khả kháng và xử lý vi phạm hành chính (nếu có) được thực hiện theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và pháp luật có liên quan.

Mẫu nhật ký liên hệ tổ chức quan trắc

Gợi ý thực hành (không phải biểu mẫu bắt buộc): ghi lại mỗi lần liên hệ để hồ sơ có thể đối chiếu về sau. Dòng dưới đây là ví dụ minh họa.

Biện pháp quản lý nội bộ trong thời gian chờ

Trong thời gian chưa thể quan trắc chất thải theo quy định, chủ cơ sở có trách nhiệm:

• Vận hành công trình xử lý chất thải đúng quy định, ví dụ vận hành hệ thống xử lý nước thải đúng quy trình.
• Chủ động theo dõi thông số vận hành; có thể dùng thiết bị đo nhanh, thiết bị quan trắc tự động (nếu có).
• Lấy và lưu mẫu để phục vụ quản lý, kiểm soát nội bộ.
• Ghi chép đầy đủ thông tin, dữ liệu về quá trình vận hành để phục vụ kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý.

Lưu ý quan trọng: các biện pháp này không thay thế nghĩa vụ quan trắc theo quy định pháp luật và giấy phép môi trường. Chúng chỉ giúp cơ sở kiểm soát chất lượng xả thải và có dữ liệu nội bộ trong lúc chờ quan trắc chính thức.

Một tổ chức không đủ phạm vi thông số thì xử lý thế nào?

Được. Công văn dẫn quy định tại Phụ lục IX Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP: phiếu kết quả quan trắc phải thể hiện tên tổ chức thực hiện quan trắc các thông số ngoài phạm vi năng lực của tổ chức công bố (nếu có), kèm phiếu kết quả do tổ chức đó cung cấp. Vì vậy, nếu một tổ chức không đủ phạm vi năng lực cho toàn bộ thông số, chủ cơ sở có thể chọn các tổ chức khác nhau, miễn là mỗi tổ chức đáp ứng điều kiện và phạm vi hoạt động đối với từng thông số.

Dù dùng một hay nhiều tổ chức, việc lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển, bàn giao và phân tích đều phải tuân thủ phương pháp quan trắc, yêu cầu kỹ thuật và kiểm soát chất lượng (QC) theo Thông tư 10/2021/TT-BTNMT.

Mẫu đã lấy nhưng đơn vị quan trắc tạm dừng thì xử lý thế nào?

Nếu mẫu đã được lấy nhưng tổ chức quan trắc bị đình chỉ, tạm dừng hoặc không thể phát hành kết quả, chủ cơ sở cần rà soát hồ sơ lấy mẫu, tình trạng mẫu, điều kiện và thời gian bảo quản. Mục đích là xác định mẫu có còn tiếp tục phân tích được tại một tổ chức đủ điều kiện khác hay không.

Nếu mẫu không còn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật hoặc không có kết quả hợp lệ, chủ cơ sở cần chủ động chọn tổ chức đủ điều kiện để quan trắc lại các thông số chưa có kết quả hợp lệ trong thời gian sớm nhất.

Quan trắc tự động ngừng hoạt động có phải quan trắc thủ công thay thế không?

Có. Khi thiết bị quan trắc tự động, liên tục ngừng hoạt động từ 48 giờ trở lên, chủ cơ sở thực hiện quan trắc thay thế theo Thông tư 10/2021/TT-BTNMT (khoản 5 Điều 35 và khoản 5 Điều 38), lưu giữ kết quả và gửi cho Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Đây chỉ là giải pháp tạm thời để cơ sở vẫn cung cấp số liệu cho cơ quan quản lý. Chủ cơ sở có trách nhiệm kịp thời khắc phục sự cố để thiết bị hoạt động trở lại; Sở được đề nghị tăng cường đôn đốc việc này. Nếu cơ sở của bạn đang vận hành hệ thống giám sát liên tục, tham khảo thêm bài viết về trạm quan trắc khí thải tự động.

Quan trắc khi vận hành thử nghiệm: tự làm hay thuê đơn vị quan trắc?

Theo điểm b khoản 7 Điều 31 Nghị định 08/2022/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung), trong quá trình vận hành công trình xử lý chất thải, chủ cơ sở có hai lựa chọn:

Dù chọn cách nào, việc lấy mẫu, đo đạc, phân tích đều phải tuân thủ phương pháp, quy trình kỹ thuật, yêu cầu bảo đảm và kiểm soát chất lượng theo Thông tư 10/2021/TT-BTNMT và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường. Nếu cần hỗ trợ cho giai đoạn này, bạn có thể tham khảo dịch vụ vận hành thử nghiệm công trình xử lý chất thải của Envico.

Không quan trắc đúng quy định có bị xử phạt không?

Công văn không đưa ra mức phạt mới. Theo công văn, việc xem xét yếu tố bất khả kháng và xử lý vi phạm hành chính (nếu có) thực hiện theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và pháp luật có liên quan. Nghị định 45/2022/NĐ-CP là nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, có quy định về các hành vi vi phạm liên quan đến quan trắc môi trường.

Mức phạt cụ thể phụ thuộc vào hành vi, quy mô và văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm vi phạm. Bạn có thể xem tổng hợp tại bài quy định xử phạt hành chính về quan trắc môi trường và đối chiếu lại với nghị định hiện hành.

Vì sao hồ sơ quan trọng? Công văn đề nghị Sở tăng cường kiểm tra, giám sát các dự án, cơ sở chưa thể thực hiện đầy đủ hoạt động quan trắc trong thời gian này. Khi bị kiểm tra, hồ sơ tìm kiếm, liên hệ và nhật ký vận hành là căn cứ để chứng minh doanh nghiệp đã chủ động.

Checklist 7 việc doanh nghiệp nên làm ngay

Gợi ý tổng hợp từ nội dung công văn (thứ tự và cách làm mang tính thực hành):

1. Rà lại giấy phép môi trường: thông số, tần suất và thời điểm quan trắc của kỳ tới.
2. Lập kế hoạch sớm: công văn đề nghị Sở hướng dẫn chủ cơ sở chủ động bố trí thời điểm quan trắc và chọn tổ chức phù hợp, nên không để sát hạn mới tìm đơn vị.
3. Kiểm tra tổ chức quan trắc: có trong danh sách (giấy chứng nhận hoặc tự công bố) và đúng phạm vi thông số.
4. Ghi nhật ký liên hệ: ngày, đơn vị, hình thức, phản hồi, kèm bản lưu email hoặc tin nhắn.
5. Duy trì vận hành và dữ liệu nội bộ: đo nhanh, lưu mẫu, ghi chép vận hành đầy đủ.
6. Với quan trắc tự động: khắc phục sự cố; nếu ngừng từ 48 giờ thì quan trắc thay thế, lưu và gửi kết quả cho Sở.
7. Làm việc với Sở Nông nghiệp và Môi trường: báo cáo khó khăn, hỏi cách kê khai phí bảo vệ môi trường khi chưa có kết quả quan trắc.

Envico hỗ trợ doanh nghiệp những gì?

Công ty Cổ phần Công nghệ Môi trường Envico có trên 15 năm kinh nghiệm và đã thực hiện trên 350 dự án về xử lý nước thải, khí thải và hồ sơ môi trường.

Liên quan đến quan trắc môi trường, Envico hỗ trợ doanh nghiệp ở các khâu: dịch vụ hồ sơ môi trường trọn gói, vận hành đúng quy định hệ thống xử lý chất thải, và kết nối, phối hợp thuê tổ chức quan trắc đủ điều kiện để doanh nghiệp duy trì đúng lịch quan trắc theo giấy phép môi trường. Xem thêm các dịch vụ môi trường của Envico.

Câu hỏi thường gặp

Công văn 4028 gửi cho ai và doanh nghiệp có phải thực hiện theo không?

Công văn gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố để hướng dẫn chủ dự án, cơ sở trên địa bàn. Công văn hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ quan trắc đã có trong pháp luật và giấy phép môi trường, nên doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nghĩa vụ đó và có thể làm việc với Sở tại địa phương để được hướng dẫn cụ thể.

Chủ cơ sở có thể thuê nhiều đơn vị quan trắc cho từng thông số không?

Có thể, nếu mỗi đơn vị đáp ứng điều kiện và phạm vi hoạt động đối với thông số mà đơn vị đó thực hiện. Phiếu kết quả phải thể hiện tên tổ chức thực hiện các thông số ngoài phạm vi năng lực của tổ chức công bố, kèm phiếu kết quả do tổ chức đó cung cấp.

Cơ sở có được tự quan trắc định kỳ thay cho tổ chức quan trắc không?

Với quan trắc định kỳ, công văn hướng dẫn chủ cơ sở chủ động chọn tổ chức đáp ứng điều kiện để thực hiện. Khả năng tự quan trắc khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật được công văn nêu cho giai đoạn vận hành thử nghiệm công trình xử lý chất thải.

Chưa có kết quả quan trắc thì kê khai phí bảo vệ môi trường thế nào?

Công văn nêu phí được xác định theo quy định của nghị định về phí bảo vệ môi trường và Sở sẽ hướng dẫn. Với nước thải, công văn dẫn Nghị định 346/2025/NĐ-CP, trong đó đã có quy định xác định phí cho trường hợp chưa có kết quả quan trắc, trường hợp bất khả kháng và việc dùng kết quả quan trắc của cơ quan quản lý để tính phí. Với khí thải, công văn dẫn Nghị định 153/2024/NĐ-CP. Doanh nghiệp nên liên hệ Sở Nông nghiệp và Môi trường để được hướng dẫn cách kê khai cụ thể.

Tổ chức tự công bố năng lực có khác tổ chức có Giấy chứng nhận không?

Theo Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP, tổ chức mới không còn làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận mà tự công bố năng lực, phạm vi hoạt động và thông báo đến Bộ trước khi thực hiện dịch vụ; tổ chức đang có Giấy chứng nhận còn hiệu lực tiếp tục sử dụng theo quy định chuyển tiếp. Chủ cơ sở có thể tham khảo danh sách của cả hai nhóm khi chọn đơn vị.

Tóm tắt: những điều doanh nghiệp cần nhớ

Có bốn điều doanh nghiệp cần nhớ về Công văn 4028/MT-CLMT:

• Không được hoãn hay chuyển nghĩa vụ quan trắc định kỳ sang kỳ sau.
• Nếu thật sự không tìm được tổ chức quan trắc, hãy lưu đầy đủ hồ sơ quá trình tìm kiếm, liên hệ và nguyên nhân.
• Biện pháp nội bộ như đo nhanh, lưu mẫu, ghi chép vận hành chỉ hỗ trợ kiểm soát, không thay thế quan trắc chính thức.
• Chủ động lập kế hoạch cho kỳ quan trắc tới, vì nhu cầu tập trung vào các tổ chức còn hoạt động và Sở được đề nghị thống kê nhu cầu quan trắc.

Nếu doanh nghiệp cần hỗ trợ về hồ sơ môi trường, vận hành hệ thống xử lý hoặc kết nối đơn vị quan trắc, bạn có thể tìm hiểu về Envico và liên hệ để được tư vấn.

Xem thêm

• Top 5 công ty tư vấn môi trường uy tín tại TPHCM 2026
• Pháp luật môi trường

Liên hệ

Công ty Cổ phần Công nghệ Môi trường Envico

Địa chỉ: 261/15 Đình Phong Phú, Tăng Nhơn Phú, TP. HCM

Hotline: 0909794445 – (028) 66797205

Email: admin@envico.vn

Fanpage: Môi Trường Envico