Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hoá chất mới nhất

Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất là văn bản kỹ thuật mà chủ đầu tư dự án tồn trữ hóa chất nguy hiểm vượt ngưỡng phải lập, trình cơ quan quản lý nhà nước phê duyệt trước khi hoạt động.

Luật Hóa chất 2025 hiệu lực từ 01/01/2026, Nghị định 25/2026/NĐ-CP hiệu lực từ 17/01/2026, đã thay thế khung pháp lý cũ.

Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất là gì?

Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất là bộ hồ sơ kỹ thuật dự báo các nguy cơ có thể phát sinh trong quá trình sản xuất, tồn trữ, sử dụng hóa chất nguy hiểm, đồng thời đưa ra giải pháp phòng ngừa và phương án ứng phó khi sự cố xảy ra.

Đây giống như một kịch bản diễn tập được chuẩn bị từ trước: khi rò rỉ, cháy nổ hoặc tràn đổ hóa chất xảy ra, đội ngũ vận hành biết chính xác phải làm gì, huy động ai, dùng thiết bị nào và sơ tán theo hướng nào.

Theo Điều 37 Luật Hóa chất 2025, kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất áp dụng cho các dự án và cơ sở có khối lượng tồn trữ hóa chất nguy hiểm vượt ngưỡng quy định. Chủ đầu tư chỉ được đưa hạng mục tồn trữ hóa chất vào hoạt động sau khi kế hoạch đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt chính thức.

Phân biệt Kế hoạch và Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất

Kế hoạch và Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất là hai loại hồ sơ khác nhau, áp dụng cho hai nhóm đối tượng khác nhau theo mức độ rủi ro.

Cơ sở có khối lượng hóa chất nguy hiểm vượt ngưỡng quy định tại Phụ lục IV Nghị định 24/2026/NĐ-CP phải lập Kế hoạch và trình thẩm định. Cơ sở tồn trữ dưới ngưỡng, hoặc tổ chức vận chuyển hóa chất nguy hiểm, chỉ cần tự xây dựng và ban hành Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất.

Bảng dưới đây so sánh 5 tiêu chí chính giữa hai loại hồ sơ:

Căn cứ pháp lý xây dựng kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất

Việc xây dựng kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất hiện dựa trên 4 văn bản pháp lý chính.

Luật Hóa chất 2025 (Luật số 69/2025/QH15), có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, là văn bản gốc thay thế Luật Hóa chất năm 2007. Nghị định 24/2026/NĐ-CP quy định danh mục hóa chất và ngưỡng khối lượng tồn trữ.

Nghị định 25/2026/NĐ-CP quy định chi tiết nội dung, hồ sơ, quy trình thẩm định kế hoạch. Thông tư 02/2026/TT-BCT hướng dẫn chi tiết nội dung kế hoạch tại Phụ lục II, cùng mẫu biểu và biện pháp thi hành cụ thể.

Riêng Thông tư 01/2026/TT-BCT hướng dẫn Nghị định 26/2026/NĐ-CP về quản lý hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa. Đây là một lĩnh vực khác, không trực tiếp điều chỉnh nội dung kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất.

Các cơ sở đã được phê duyệt Kế hoạch hoặc ban hành Biện pháp trước ngày 01/01/2026 vẫn tiếp tục thực hiện theo hồ sơ cũ. Tuy nhiên, nếu cơ sở mở rộng quy mô, thay đổi dây chuyền công nghệ hoặc thay đổi chủng loại hóa chất, chủ cơ sở có nghĩa vụ điều chỉnh kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất theo quy định mới.

Đối tượng phải xây dựng kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất

Đối tượng phải xây dựng kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất là chủ đầu tư dự án và tổ chức, cá nhân quản lý cơ sở có hoạt động tồn trữ hóa chất nguy hiểm vượt ngưỡng quy định.

Quy định này áp dụng cho cả dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư lẫn cơ sở đã đi vào vận hành. Chủ đầu tư dự án chỉ được tồn trữ hóa chất sau khi kế hoạch đã được phê duyệt, tổ chức vận hành cơ sở hiện hữu cũng phải hoàn tất phê duyệt trước khi thực hiện hoạt động tồn trữ.

Nhóm đối tượng này gồm 3 loại hình chính.

• Loại hình thứ nhất là dự án đầu tư mới có kho chứa, bồn bể hoặc dây chuyền sản xuất sử dụng hóa chất nguy hiểm.
• Loại hình thứ hai là cơ sở sản xuất, kinh doanh đang hoạt động có khối lượng tồn trữ lớn hơn hoặc bằng ngưỡng quy định.
• Loại hình thứ ba là cơ sở đã mở rộng công suất, thay đổi công nghệ khiến khối lượng hóa chất tồn trữ vượt ngưỡng cũ.

Ngưỡng khối lượng hóa chất tồn trữ bắt buộc lập kế hoạch

Ngưỡng khối lượng hóa chất tồn trữ bắt buộc lập kế hoạch được xác định theo Phụ lục IV Nghị định 24/2026/NĐ-CP, gồm Bảng A cho từng hóa chất riêng lẻ và Bảng B cho hỗn hợp hóa chất.

Cơ sở thuộc diện lập kế hoạch trong 2 trường hợp:

• Trường hợp thứ nhất là cơ sở có ít nhất một hóa chất nguy hiểm với khối lượng tồn trữ lớn nhất tại một thời điểm bằng hoặc vượt ngưỡng quy định của chính hóa chất đó.
• Trường hợp thứ hai là cơ sở tồn trữ nhiều loại hóa chất nguy hiểm khác nhau, không loại nào vượt ngưỡng riêng lẻ, nhưng tổng tỉ lệ khối lượng tồn trữ trên ngưỡng của tất cả các hóa chất cộng dồn lại đạt hoặc lớn hơn 1.

Ví dụ, nếu ngưỡng của hóa chất A là 10 tấn và cơ sở tồn trữ 6 tấn (tỷ lệ 0,6), đồng thời tồn trữ hóa chất B có ngưỡng 20 tấn với khối lượng 10 tấn (tỷ lệ 0,5), tổng hai tỷ lệ là 1,1. Con số này vượt ngưỡng 1, nên cơ sở vẫn phải xây dựng kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất dù không loại hóa chất nào vượt ngưỡng riêng.

Trường hợp phải điều chỉnh, cập nhật kế hoạch đã phê duyệt

Chủ cơ sở phải điều chỉnh kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất khi có 3 nhóm thay đổi lớn tại dự án.

• Nhóm thứ nhất là mở rộng quy mô sản xuất hoặc tăng khối lượng tồn trữ hóa chất.
• Nhóm thứ hai là thay đổi dây chuyền công nghệ, trang thiết bị sản xuất hoặc tồn trữ.
• Nhóm thứ ba là bổ sung chủng loại hóa chất nguy hiểm mới vào danh mục hoạt động.

Hạng mục thay đổi chỉ được đưa vào vận hành sau khi kế hoạch điều chỉnh đã được phê duyệt lại. Ngoài ra, tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ cập nhật kế hoạch đã phê duyệt vào Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất quốc gia, trừ trường hợp phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh.

Nội dung chính của kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất

Nội dung chính của kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất gồm 6 nhóm nội dung theo khoản 3 Điều 33 Nghị định 25/2026/NĐ-CP.

• Nhóm 1 trình bày thông tin về đặc tính, khối lượng, quy mô hoạt động, điều kiện địa lý, dân cư, môi trường và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các điều kiện đó đối với công tác ứng phó.
• Nhóm 2 dự báo nguy cơ, tình huống sự cố, phạm vi ảnh hưởng, ước lượng hậu quả và phân cấp mức độ nghiêm trọng của sự cố.
• Nhóm 3 nêu giải pháp phòng ngừa sự cố tại khu vực tồn trữ và các vị trí nguy cơ cao.
• Nhóm 4 nêu giải pháp ứng phó tại khu vực nguy cơ cao, gồm phân vùng nguy hiểm, phương án triển khai lực lượng, kỹ thuật ứng phó, trang bị bảo hộ cá nhân, phối hợp lực lượng bên ngoài và kế hoạch sơ tán.
• Nhóm 5 là kế hoạch diễn tập ứng phó sự cố hóa chất.
• Nhóm 6 là phương án khắc phục hậu quả sự cố hóa chất.

Cách trình bày này chi tiết hơn hồ sơ trước đây theo Nghị định 113/2017/NĐ-CP, vốn chỉ dẫn chiếu nội dung một cách khái quát.

Ví dụ: Doanh nghiệp đang lập kế hoạch cho một nhà máy chứa axit clohydric: không thể chỉ liệt kê khối lượng tồn trữ mà còn phải chỉ rõ nếu bồn chứa rò rỉ thì bán kính ảnh hưởng là bao nhiêu mét, khu dân cư gần nhất cách bao xa, và đội ứng phó tại chỗ cần trang bị gì để xử lý ngay trong những phút đầu tiên.

Dự báo nguy cơ và giải pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố

Dự báo nguy cơ và giải pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố là phần trọng tâm, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất.

Phần này yêu cầu xác định các tình huống sự cố điển hình có thể xảy ra, ước lượng phạm vi tác động khi sự cố không được kiểm soát trong điều kiện khắc nghiệt nhất.

Từ dự báo đó, kế hoạch phải nêu giải pháp phòng ngừa gồm biện pháp quản lý, giải pháp kỹ thuật và phương án phân vùng nguy hiểm.

Về phần ứng phó, hồ sơ phải trình bày phương án triển khai lực lượng, trang thiết bị, phương tiện bảo hộ cá nhân, kế hoạch phối hợp với lực lượng phòng cháy chữa cháy và chính quyền địa phương, kế hoạch sơ tán người và tài sản, cùng phương án khắc phục hậu quả sau sự cố theo quy định pháp luật về bảo vệ môi trường.

Quy trình thẩm định, phê duyệt và tổ chức diễn tập kế hoạch

Quy trình thẩm định, phê duyệt kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất được thực hiện theo 2 trường hợp về thời điểm, quy định tại khoản 3 Điều 34 Nghị định 25/2026/NĐ-CP.

Trường hợp thứ nhất áp dụng cho dự án đầu tư: chủ đầu tư phải trình thẩm định kế hoạch trước khi có kết luận thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc báo cáo kinh tế – kỹ thuật; sau khi hoàn thành công trình xây dựng, chủ đầu tư báo cáo Hội đồng thẩm định để kiểm tra việc thực hiện các yêu cầu đã nêu tại thông báo kết quả thẩm định, làm cơ sở phê duyệt kế hoạch.

Chủ đầu tư chỉ được đưa công trình vào khai thác, sử dụng sau khi kế hoạch đã được phê duyệt.

Trường hợp thứ hai áp dụng cho hoạt động không thuộc dự án đầu tư: chủ cơ sở phải trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền thẩm định và phê duyệt kế hoạch trước khi thực hiện tồn trữ hóa chất.

Sau khi được phê duyệt, cơ sở hóa chất trong lĩnh vực dân sự có hoạt động tồn trữ hóa chất thuộc danh mục phải tổ chức diễn tập ứng phó sự cố hóa chất định kỳ hằng năm. Việc diễn tập giúp đội ngũ vận hành làm quen với quy trình xử lý thực tế thay vì chỉ nắm lý thuyết trên giấy.

Trường hợp cơ sở trước đây chỉ xây dựng Biện pháp nhưng nay thuộc diện phải lập Kế hoạch theo quy định mới, chủ cơ sở có nghĩa vụ hoàn thành thẩm định, phê duyệt trước ngày 31/12/2026.

Hồ sơ đề nghị thẩm định kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất

Theo khoản 1 Điều 34 Nghị định 25/2026/NĐ-CP, hồ sơ đề nghị thẩm định kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất gồm 2 thành phần bắt buộc.

• Thành phần thứ nhất là văn bản đề nghị thẩm định kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất theo mẫu quy định tại khoản 8 Điều 34 Nghị định 25/2026/NĐ-CP.
• Thành phần thứ hai là bản kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất, nộp thành 09 bản.

Doanh nghiệp nên chuẩn bị nội dung kế hoạch đầy đủ, chính xác ngay từ đầu. Cơ quan thẩm định có quyền yêu cầu bổ sung nếu hồ sơ chưa hợp lệ, làm kéo dài thời gian thẩm định và ảnh hưởng đến tiến độ đưa dự án vào hoạt động.

Câu hỏi thường gặp về kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hoá chất

Sự cố hóa chất là gì?

Sự cố hóa chất là tình huống rò rỉ, cháy nổ, tràn đổ hoặc phản ứng bất thường của hóa chất nguy hiểm ngoài tầm kiểm soát, gây thiệt hại hoặc có nguy cơ gây thiệt hại cho con người, tài sản và môi trường.

Không xây dựng biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất bị xử lý thế nào?

Cơ sở đưa dự án vào hoạt động mà chưa xây dựng biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính và có thể bị đình chỉ hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc sử dụng hóa chất nguy hiểm trong một thời gian nhất định. Căn cứ xử phạt hiện hành là Nghị định 71/2019/NĐ-CP; từ ngày 25/8/2026, căn cứ này chuyển sang Nghị định 275/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 71/2019/NĐ-CP.

Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất cấp tỉnh do ai xây dựng?

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm xây dựng và ban hành kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất cấp tỉnh, phù hợp với quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh, đồng thời tổ chức diễn tập cấp tỉnh theo kế hoạch đã ban hành.

Chứng chỉ tư vấn chuyên ngành hóa chất là gì?

Đây là văn bằng do cơ quan có thẩm quyền cấp cho cá nhân, tổ chức đủ điều kiện về trình độ và kinh nghiệm để thực hiện tư vấn xây dựng dự án hóa chất, bao gồm cả tư vấn lập kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố.

Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất quốc gia dùng để làm gì?

Đây là hệ thống lưu trữ thông tin khai báo hóa chất, kế hoạch và biện pháp phòng ngừa sự cố đã được phê duyệt hoặc ban hành, giúp kết nối dữ liệu giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước.

Kết luận

Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất là điều kiện bắt buộc để cơ sở tồn trữ hóa chất nguy hiểm vượt ngưỡng được phép hoạt động hợp pháp.

Khung pháp lý mới gồm Luật Hóa chất 2025 (hiệu lực từ 01/01/2026) và Nghị định 25/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 17/01/2026) đã nâng cao yêu cầu về nội dung, buộc doanh nghiệp mô tả cụ thể hơn về nguy cơ, phạm vi ảnh hưởng và năng lực ứng phó thực tế.

Nắm rõ đối tượng áp dụng, ngưỡng khối lượng, nội dung và quy trình thẩm định giúp bạn chủ động chuẩn bị hồ sơ, tránh gián đoạn tiến độ dự án và bảo vệ an toàn cho con người, tài sản, môi trường xung quanh cơ sở hóa chất.

Nội dung bài viết được cập nhật theo quy định pháp luật hiện hành tính đến tháng 07/2026. Do hệ thống văn bản hướng dẫn Luật Hóa chất 2025 mới ban hành và có thể tiếp tục được điều chỉnh, bổ sung, doanh nghiệp nên liên hệ với Envico để được hỗ trợ và tư vấn miễn phí và rà soát hồ sơ theo đúng tình huống thực tế trước khi triển khai.

Công ty Cổ phần Công nghệ Môi trường Envico.

Địa chỉ: Lầu 3, Indochina Tower, 4 Nguyễn Đình Chiểu, P. Đa Kao, Quận 1, TP. HCM.

Hotline: 0972 957 939 (Ms. Ngân).

Điện thoại: (028) 66 797 205.

Email: admin@envico.vn.

Website: Congnghemoitruong.net.